Czym jest dysbioza jelitowa?

co to jest dysbioza

Dysbioza jelitowa staje się poważnym problemem naszych czasów. Polega na zaburzeniu ilości, składu i funkcji mikroflory jelitowej. Mamy problem z różnorodnością i liczebnością prozdrowotnych bakterii. Wpływa na to wiele czynników, wśród których na plan pierwszy wysuwa się stopień przetworzenia środowiska i żywności oraz stosowanie antybiotyków. Obecna w jelitach flora bakteryjna jest podstawowym czynnikiem regulującym działanie układu trawiennego i odpornościowego. Dysbiozę można zdiagnozować i odbudować prawidłową florę jelitową dzięki indywidualnej dietoterapii oraz suplemenacji probiotycznej.

Skąd bierze się mikrobiota jelitowa?

Ogół mikroorganizmów żyjących w środowisku jelitowym nazywamy mikrobiotą jelitową. Są tam  gatunki dominujące, rzadsze i przejściowe. Jelito grube (okrężnica) tworzy najgęściej zasiedlone bakteriami miejsce naszego organizmu. Żyją w nim również wirusy, grzyby i pasożyty. Kolonizacja jelit bakteriami ma swój początek w trakcie porodu. Pierwsze bakterie zasiedlające jelito noworodka są podstawą regulacji pracy układu odpornościowego i  stanowią element kluczowy do wykształcenia prawidłowo funkcjonującego układu odpornościowego dziecka.

Mleko kobiece jest nie tylko pokarmem dla dziecka, ale również dla bakterii jelitowych, aby te mogły się rozwijać. Mikrobiota rozwija się dalej, kiedy włączane są do diety dziecka kolejne produkty takie jak jabłko czy marchewka. Różnorodność diety wpływa na formowanie zróżnicowanej flory jelitowej dziecka. Około 4 roku życia mikrobiota osiąga taką różnorodność jak u osoby dorosłej.

Co wpływa na skład mikroflory jelitowej?

Na skład mikrobioty jelitowej wpływa wiele czynników:

  • poród naturalny i karmienie piersią wpływają korzystniej na formowanie się prawidłowej mikrobioty dziecka;
  • stosowane leki, szczególnie antybiotyki prowadzą do zaburzenia równowagi mikrobioty;
  • środowisko i styl życia: stres, zanieczyszczenie środowiska, palenie tytoniu i nadmiar higieny zaburzają mikrobiotę;
  • dieta: monotonne menu, przetworzona żywność z małą ilością błonnika, nadmiar cukru, nadmiar alkoholu przyczyniają się do nieprawidłowych proporcji w składzie mikrobioty;
  • wiek: im starsi jesteśmy, tym trudniej o prawidłową mikrobiotę.

Po co nam bakterie jelitowe?

Obecna w jelitach flora bakteryjna jest podstawowym czynnikiem regulującym działanie układu trawiennego i odpornościowego. Zasadniczą rolą mikroflory bytującej w jelicie grubym jest fermentacja tego, co nie zostało strawione na wcześniejszych odcinkach przewodu pokarmowego. Są to w dużej mierze węglowodany złożone, których częścią jest błonnik pokarmowy.

W wyniku procesów fermentacyjnych powstają, m. in. cząsteczki kwasu mlekowego oraz inne krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, takie jak kwas octowy, propionowy, butyrylowy, masłowy. Działają przeciwzapalnie, dostarczą energii komórkom nabłonka jelita grubego, poprawiają wchłanianie substancji mineralnych oraz wywierają korzystny wpływ na metabolizm lipidów i glukozy w wątrobie.

Komórki nabłonka ściany jelita poza wchłanianiem składników odżywczych tworzą barierę ochronną zapobiegającą wniknięciu do  krwiobiegu substancji szkodliwych. System immunologiczny jelita jest chroniony przez wyspecjalizowane komórki odpornościowe. Bakterie jelitowe komunikują się z innymi komórkami żołądkowo-jelitowymi systemu odpornościowego i wątroby w celu ukierunkowania odpowiedzi obronnej w stosunku do szkodliwych drobnoustrojów oraz w stosunku do antygenów pochodzących z żywności.  Dlatego tak ważne jest niedopuszczanie do dysbiozy.

Zobacz także: Jak poprawić zaburzoną perystaltykę jelit?

Czym jest dysbioza?

Współczesny tryb życia nie sprzyja prawidłowej kompozycji mikrobioty jelitowej. Mamy problem z różnorodnością flory jelitowej i liczebnością prozdrowotnych bakterii, takich jak Lactobacillus i Bifidobacterium. Przy ich niedoborze dochodzi do  wzrostu i  rozwoju drobnoustrojów chorobotwórczych. Każdorazowe załamanie równowagi mikrobioty jelitowej może wpływać negatywnie na funkcjonowanie mechanizmów odpornościowych i  stanowić warunki sprzyjające rozwojowi infekcji. Zaburzona mikrobiota w dłuższym czasie może przyczyniać się do rozwoju wielu  chorób takich jak choroby zapalne jelit, zespół jelita drażliwego, alergii, chorób autoimmunologicznych, oty­łości i jej powikłań takich jak cukrzyca typu II, problemów skórnych czy zaburzeń nastroju.

Co robić, aby odbudowywać zaburzoną mikrobiotę?

Kompleksowe podejście powinno obejmować diagnostykę, dietoterapię i suplementację. Diagnostykę należy zacząć od zbadania składu ilościowego kału pod kątem mikroorganizmów znajdujących się w jelicie: bakterie tlenowe, bakterie beztlenowe i grzyby. Wśród najbardziej nowoczesnych metod diagnostycznych mamy do wyboru poddanie próbki kału badaniu genetycznemu. W laboratorium izoluje się obecne w niej DNA, jako genetyczny „odcisk palca” bakterii, dzięki czemu można je zidentyfikować. Następnie ocenia się odchylenie tego składu od normalnej flory bakteryjnej, tj. w porównaniu ze składem bakterii w jelitach u osób zdrowych (bez objawów chorobowych).

W odbudowywaniu zaburzonej mikrobioty coraz większą popularnością cieszą się probiotyki, czyli żywe szczepy bakterii, wyizolowane z ludzkiego przewodu pokarmowego o udokumentowanych właściwościach prozdrowotnych. Stosowanie probiotykoterapii sprzyja nie tylko eliminacji dysbiozy, ale także wpływa korzystnie na funkcjonowanie układu immunologicznego GALT zlokalizowanego w jelicie (zmniejszając konieczność stosowania antybiotyków), redukuje częstość występowania infekcji górnych dróg oddechowych i przewodu pokarmowego.

Dlaczego probiotykoterapia jest ważna?

Probiotykoterapia przyczynia się do poprawy funkcjonowania bariery jelitowej (zapobieganie tzw. zespołowi przesiąkliwego jelita) i może przyczyniać się do obniżenia stężenia stanu zapalnego w organizmie. Wspomaganie właściwego funkcjonowania układu immunologicznego może być osiągnięte głównie za pomocą odpowiednio dobranych, wysokiej jakości preparatów wieloszczepowych, czyli tzw. poliprobiotyków, do których należy m.in. Vivomixx.

Nawet najlepszy probiotyk potrzebuje wsparcia, ponieważ nasz skomplikowany organizm wymaga kompleksowego podejścia. Pamiętając o zapewnieniu źródeł błonnika w codziennej diecie (produkty z pełnego ziarna, warzywa i owoce),  należy zwrócić uwagę na takie składniki jak witamina D3, kwasy omega-3 z ryb czy dobrej jakości białko. Są to składniki wpływające na kondycję układu odpornościowego, który jest ściśle połączony z układem trawiennym.

Zobacz także: Zespół jelita drażliwego (IBS) – objawy, leczenie, dieta


Bibliografia

Flora bateryjna a zdrowe jelita, Instytut Żywności i Żywienia

http://www.izz.waw.pl/en/main-page/8-edukacja/eufic/116-flora-bakteryjna-a-zdrowe-jelita

Zastosowanie preparatów kwasu masłowego w gastroenterologii,  Skrzydło‑Radomańska B., Radwan P.: Gastroenetrologia Praktyczna 2013

Mikrobiota jelitowa –  generator odporności organizmu, P. Szachta, D. Jankowska

https://food-forum.pl/artykul/mikrobiota-jelitowa-generator-odpornosci-organizmu