Niewdzięczna Candida – jakie konsekwencje dla naszego zdrowia ma kandydoza?




Drożdżaki z rodzaju Candida, głównie albicans to grzyby naturalnie bytujące w mikroflorze jelitowej ludzi. W ilościach fizjologicznych zasiedlają także układ oddechowy, moczowo-płciowy i skórę. Przy osłabionym układzie odpornościowym i zaburzonej równowadze jelitowej flory bakteryjnej drożdżaki mogą rozmnożyć się bardzo szybko i skolonizować konkretne miejsca np. jamę ustną, pochwę, pęcherz moczowy czy jelito grube.  Mamy wtedy do czynienia z grzybicą, czyli kandydozą. Oprócz zrównoważonej diety bardzo ważną rolę w zapobieganiu i leczeniu kandydozy pełnią probiotyki.

Jakie są przyczyny kandydozy?

Drożdżaki Candida albicans to rodzaj grzybów (bielnik biały) naturalnie bytujących w mikroflorze jelitowej ludzi i niepowodujących dolegliwości ani chorób. W ilościach fizjologicznych zasiedlają także układ oddechowy, moczowo-płciowy i skórę. W niewielkich ilościach drożdżaki są niezbędne i pozostają w symbiozie z innymi mikroorganizmami bytującymi w organizmie. Ich najważniejszą rolą w przewodzie pokarmowym jest wspomaganie trawienia cukrów.

Gdy układ odpornościowy i pokarmowy funkcjonuje prawidłowo, grzyby nie rozmnażają się nadmiernie. Pożyteczna flora jelitowa wspomagająca trawienie trzyma drożdżaki pod kontrolą. Gdy organizm jest osłabiony w wyniku chronicznego stresu czy częstych infekcji oraz gdy zakłócona jest równowaga flory bakteryjnej w jelitach, drożdżaki mogą rozmnożyć się bardzo szybko i rozproszyć po całym organizmie, wędrując z krwią do tkanek i narządów. Kolonizują się poprzez swoje nitkowate odnogi: strzępki i grzybnię, zakłócając pracę układu odpornościowego.

Zaburzenie równowagi flory jelitowej jest następstwem długotrwałego lub częstego przyjmowania antybiotyków  o szerokim zakresie działania, zwłaszcza kiedy nie uzupełniamy probiotykiem dobrych bakterii jelitowych. Także długotrwałe przyjmowanie leków sterydowych i doustna antykoncepcja sprzyjają rozwojowi grzybic. Podatność na wystąpienie kandydozy jest wyższa u osób z chorobą nowotworową poddawanym chemioterapii czy radioterapii, u chorych na AIDS, u osób z cukrzycą, u osób starszych, ale także u dzieci z osłabioną odpornością.

Podatność na zakażenia grzybami Candida zwiększają również takie czynniki jak noszenie syntetycznej bielizny oraz nadmierna higiena. Mydła antybakteryjne i perfumowane artykuły toaletowe niszczą pożyteczne bakterie na powierzchni skóry i pozostawiają miejsce do rozwoju patogenów.

Tak jak w wielu innych przypadkach, stres i szybkie tempo życia – przebodźcowanie, rozchwianie emocjonalne sprzyjają chorobom grzybiczym, ze względu na osłabianie układu odpornościowego.

Jakie są objawy kandydozy?

Objawy zależą od nasilonej kolonizacji w konkretnych miejscach, np. grzybica skórna objawia się zaczerwienieniem i łuszczeniem naskórka oraz świądem. Gdy kandydoza rozwinie się w układzie pokarmowym, symptomy mogą występować w postaci refluksu żołądkowo-przełykowego, wzdęć, zaparć lub biegunek, alergii pokarmowych, niestrawności, pleśniawek i nieprzyjemnego zapachu z ust. Gdy skolonizuje nadmiernie układ moczowo-płciowy może wystąpić grzybica pochwy, penisa, a także przewlekłe zapalenie pęcherza moczowego.

Gdy umiejscowi się w błonach śluzowych narządów rodnych, objawia się  w postaci zaczerwienienia, świądu i upławów. W przypadku skolonizowania układu moczowego następuje pieczenie podczas oddawania moczu, częstomocz, szczypanie cewki moczowej i ból podbrzusza.

Candida, wytwarzając neurotoksyny może dawać o sobie znać także poprzez nadmierne zmęczenie, stany depresyjne, dolegliwości sercowe, migreny, zapalenie jajników czy jajowodów, bóle mięśni i stawów, zapalenie uszu i zatok. W skrajnych przypadkach może być poważnym zagrożeniem dla organizmu. Wymienione objawy mogą mieć oczywiście także inne przyczyny.

Zobacz także: Probiotyki doustne a infekcje intymne

Czy dieta przeciwgrzybiczna istnieje?

Nasze nawyki żywieniowe to podstawa prewencji i leczenia kandydozy. Niezrównoważona dieta to ta typowa dla krajów wysoko rozwiniętych. Candida uwielbia cukier we wszystkich postaciach (czekoladę, cukierki, miód, ciasta, soki, syropy, napoje gazowane), produkty z białej mąki (pieczywo, makarony), biały ryż, piwo, wino, słodkie owoce, mleko, sery, artykuły spożywcze wysoko przetworzone.  Osoby z kandydozą mogą odczuwać wilczy apetyt na słodycze, ciastka i wszystkie produkty, do których wypieku użyto drożdży. Wyleczenie kandydozy bez zmiany diety nie będzie skuteczne.

Restrykcyjna dieta eliminacyjna powinna trwać co najmniej 3 do 6 miesięcy. Należy starannie myć świeże warzywa i owoce, odstawić wszystkie produkty z drożdżami, mleko, sery, śmietanę, majonez, keczup, cukier, miód, słodkie syropy, rafinowane (białe) węglowodany, ograniczyć spożywanie owoców słodkich i nie jeść żadnych owoców wieczorem. Nie pić w tym czasie wina i piwa.

Wśród przypraw wspomagających walkę z Candidą ważne miejsce zajmują: świeży, wyciśnięty czosnek, oregano, rozmaryn, imbir, kurkuma, sok z cytryny, goździki, cynamon, pieprz cayenne, czarnuszka. Ważne są zielone warzywa w codziennej diecie, warto poszukać dobrej jakości soku z trawy młodego jęczmienia (niezmielonej trawy) oraz chlorelli.

Ważne jest, aby wspomóc osłabiony grzybicą organizm dobrym preparatem probiotycznym przez pierwsze trzy miesiące terapii. Należy zwrócić uwagę na sposób przechowywania probiotyku podany przez producenta. Wysoka temperatura otoczenia źle wpływa na bakterie probiotyczne.

Czy choroby grzybicze są trudne do zdiagnozowania i leczenia?

Grzyby to mikroorganizmy, które mają wiele mechanizmów przetrwania. Szybko przystosowują się do zmiennych warunków środowiska i uodparniają się na nowe leki. W przypadku Candidy często współbytuje ona  z gronkowcami i paciorkowcami. Leczenie źle dobranym lekiem może nie zadziałać skutecznie na grzybnię, więc choroba powróci, zwłaszcza gdy nie przywiązujemy wagi do zrównoważonej diety. Badanie zlecone przez lekarza powinno obejmować badanie krwi oraz kału (posiew w kierunku grzybów).

Według wytycznych Amerykańskiego Towarzystwa Chorób Zakaźnych (Infectious Diseases Society of America; IDSA) kanzydoza powinna być leczona przez stosowanie selektywnych leków przeciwgrzybiczych (nystatyna, flukonazol). Leczeniem wspomagającym powinno stać się racjonalne odżywianie zgodne z  Piramidą Zdrowego Żywienia i  Aktywności Fizycznej oraz pomoc w postaci preparatów probiotycznych.

Zobacz także: Czy to możliwe, aby depresja mogła mieć źródło w chorych jelitach?

Jak zadbać o profilaktykę kandydozy?

Raz, dwa razy w roku dobrze jest  przejść na miesięczną, przeciwgrzybiczą, wegańską dietę połączoną z przyjmowaniem preparatów przeciwgrzybiczych w postaci ziół, przypraw, świeżych soków warzywnych zawierających dużo chlorofilu oraz zastosowanie dobrego preparatu probiotycznego przywracającego równowagę flory jelitowej. To pozwoli nam oczyścić organizm i wzmocnić odporność organizmu. Pamiętajmy, że dobra odporność organizmu to nie tylko brak tzw. przeziębień, ale także zdrowe jelita, zdrowa skóra oraz profilaktyka nowotworowa.

 

Źródła:

Healing with Whole Foods: Asian Traditions and Modern Nutrition, P. Pitchford. 2002.

Drożdżyca. Dr n. med. H. Markus, H. Finck, Interspar, 2009.

Fitoterapia chorób dermatologicznych, T. Wolski i wsp. Postępy Fitoterapii, 4/2017.

Dieta przeciwgrzybicza – czy faktycznie istnieje? P. Nagel, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, Instytut Żywności i Żywienia