Probiotyki dla sportowców




Bez regularnej aktywności fizycznej nasze zdrowie wystawione jest na szereg problemów związanych z ogólną sprawnością fizyczną i wydolnością organizmu, a także z równowagą emocjonalną. Badania przeprowadzane na myszach oraz wśród ludzi wykazały, że bardziej aktywny tryb życia pozytywnie wpływa także na skład mikrobiomu jelitowego, nawet jeśli nie zmieniamy sposobu odżywiania. Jednak intensywny i długotrwały, czyli wyczynowy wysiłek fizyczny, może wywoływać zaburzenia mikroflory jelitowej oraz niekorzystnie wpływać na stan bariery jelitowej. Dzięki modulacji mikroflory jelitowej u sportowców za pomocą probiotyków można zoptymalizować trening fizyczny i uniknąć częstych powikłań ze strony przewodu pokarmowego.

Umiarkowana i regularna aktywność fizyczna poprawia stan zdrowia na różne sposoby

Nawet proste ćwiczenia lub zwykły marsz, ale wykonywane co dzień, poprawiają przemianę materii i prowadzą do spalania tkanki tłuszczowej. Umiarkowany i regularny trening fizyczny bardzo korzystnie wpływa także na pracę układu pokarmowego. Zwiększa on przede wszystkim ukrwienie żołądka i jelit, przez co poprawia trawienie i wchłanianie substancji odżywczych. Podczas spaceru umiarkowanym tempem spalimy ok. 250 kcal w ciągu godziny. Gdy z pomocą kijków  Nordic  Walking będziemy chodzić przez godzinę, spalimy ok. 400 kcal. Oprócz spalania kalorii i poprawy kondycji fizycznej aktywność fizyczna pomaga nam w zapobieganiu osteoporozie, cukrzycy typu II, hipercholesterolemii i chorób sercowo-naczyniowych oraz rozwoju raka jelita grubego. Wpływa na poprawę nastroju i lepszą samoocenę, czujemy się piękniejsi i zdrowsi. Najnowsze badania dowodzą, że siedzący tryb życia jest mniej korzystny dla mikroflory jelitowej.

Ćwiczenia zmieniają mikrobiom jelitowy bez względu na dietę

Podczas badania prowadzonego na myszach przeszczepiono próbkę kału pobraną od osobników bardzo aktywnych fizycznie i od mało ruchliwych. Przeszczepione próbki kału otrzymały myszy pozbawione bakterii jelitowych. U myszy, którym przeszczepiono próbki pochodzące od aktywnych osobników, zaobserwowano zwiększenie odsetka bakterii produkujących kwas masłowy. Myszy te były także mniej podatne na rozwój wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, ponieważ ich mikrobiota stymulowała procesy regeneracyjne i redukowała stan zapalny jelita. Kwas masłowy  to substancja produkowana naturalnie przez bakterie występujące w okrężnicy (jelito grube). Jego suplementacja pomaga  w odtworzeniu struktury błony śluzowej jelita oraz przywróceniu jego prawidłowych funkcji fizjologicznych. Stosowany jest w przebiegu takich chorób jak: zanikowe zapalenie błony śluzowej jelita, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, jak również w leczeniu zapaleń jelit po radioterapii i chemioterapii.

W tym samym badaniu przeprowadzono także obserwacje na ludziach (18 szczupłych i 14 otyłych osób). Obserwowano zmiany w obrębie mikrobioty u osób, które zmieniały tryb życia z siedzącego na aktywny, a następnie znów na siedzący. Badani nie modyfikowali swojego dotychczasowego sposobu odżywiania. Podczas sześciotygodniowego programu treningowego uczestnicy wykonywali trzy razy w tygodniu przez 30-60 minut ćwiczenia aerobowe. Również w tym przypadku stwierdzono, że program treningowy spowodował wzrost poziomu kwasu masłowego w jelitach. Gdy uczestnicy powracali do siedzącego trybu życia, poziom kwasu masłowego spadał. Badania genetyczne mikrobiomu (zbór genów reprezentowanych przez mikrobiotę) potwierdziły, że było to wynikiem zmniejszenia liczby bakterii produkujących kwas masłowy. Największe zmiany widoczne były u osób szczupłych. W przypadku osób otyłych liczba tych bakterii zmieniała się w znacznie mniejszym stopniu.

Sporty wyczynowe mogą przyczyniać się do dysfunkcji w obrębie przewodu pokarmowego i zaburzeń mikrobioty

U osób uprawiających sport, zarówno amatorsko, jak i zawodowo, często dochodzi do różnych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Intensywny wysiłek fizyczny, zwłaszcza bez odpowiedniego przygotowania i odpoczynku, jest dla organizmu przewlekłym stresem. Zwiększa przez to ryzyko wystąpienia zaburzeń równowagi  mikroflory jelitowej, czyli dysbiozy. W konsekwencji może dochodzić do uszkodzenia ochronnej bariery jelitowej. Nieprawidłowa mikroflora w jelitach może uszkadzać szczelność bariery, powodując „przesiąkanie” niepożądanych substancji i drobnoustrojów. Kolejnym czynnikiem sprzyjającym zaburzeniom mikroflory jelitowej u sportowców jest dieta. Osoby, które intensywnie ćwiczą, często modyfikują swój sposób odżywiania. Zwiększone spożycie białek, tłuszczów lub węglowodanów bez odpowiedniej ilości błonnika sprzyja dysbiozie. Błonnik jest niezbędnym składnikiem diety, który sprzyja namnażaniu dobrych bakterii jelitowych. Także sposób przyjmowania posiłków jest bardzo ważny – zimny posiłek spożywany w pośpiechu, w biegu, w drodze, nie sprzyja prawidłowej pracy przewodu pokarmowego. Sportowcy po zakończeniu wysiłku, skarżą się na bóle brzucha, biegunkę, zgagę, wzdęcia, nudności. Również brak odpowiedniego nawodnienia i przyjmowanie leków przeciwbólowych mogą nasilać wymienione dolegliwości. W wyniku dysbiozy wywołanej kuracją lekami przeciwbólowymi i przeciwzapalnymi dochodzi do uszkodzenia błony śluzowej jelit, co w skrajnych przypadkach prowadzi do np. krwawień z przewodu pokarmowego. Wysiłek o zwiększonej intensywności sprzyja zakażeniom górnych dróg oddechowych i zakażeń przewodu pokarmowego. Problem ten często ulega nasileniu pod wpływem stresu związanego np. ze współzawodnictwem i samym udziałem w zawodach. Nierzadko leczenie infekcji wymaga podania antybiotyków. Ich działanie narusza prawidłową mikroflorę jelitową i zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak biegunki, bóle brzucha, wzdęcia, nudności czy wymioty.

 

Czytaj także: Jak żyć z zespołem jelita drażliwego (IBS)?

Stosowanie probiotyków przez sportowców sprzyja odbudowie prawidłowej mikrobioty

Rozwój nowoczesnych technik badawczych i biologii molekularnej pozwolił na odkrycie związku między mikroorganizmami bytującymi w jelitach a powstawaniem wymienionych zaburzeń związanych z intensywnym wysiłkiem fizycznym. Do  działań profilaktycznych pomagających przywrócić prawidłowy skład mikrobioty należy stosowanie dobrej jakości probiotyków. Duży wybór preparatów probiotycznych na rynku farmaceutycznym stwarza problem z wyborem właściwego i skutecznego probiotyku. Wybierając probiotyk, należy zwrócić uwagę na to, czy jego skuteczność i bezpieczeństwo zostały poparte odpowiednimi badaniami. Wpływ probiotyków na zdrowie naszych jelit jest ściśle zależny od szczepu bakteryjnego.

U sportowców przyjmujących bakterie probiotyczne zaobserwowano zwiększenie odporności i zminimalizowanie ryzyka zakażeń górnych dróg oddechowych. Obserwuje się również poprawę w obrębie dolegliwości jelitowych, klasyfikowanych jako objawy zespołu jelita nadwrażliwego (IBS). W zespole tym występują bóle lub dyskomfort w jamie brzusznej w połączeniu z zaburzeniem wypróżniania (biegunki występujące naprzemiennie z zaparciami), wzdęciami, oraz innymi nieprzyjemnymi objawami ze strony przewodu pokarmowego (np. kolki, zgaga, odbijania, nadmierne oddawanie gazów). Stosowanie probiotyków okazuje się skuteczne w łagodzeniu wyżej wymienionych objawów i zapobiega nawrotom choroby. Okres suplementacji w celu uzyskania zamierzonego efektu, zgodnie z rekomendacjami wielu towarzystw medycznych i dietetycznych powinien wynosić co najmniej kilka tygodni.

 

Czytaj także: Probiotyki – leki czy suplementy?

 

Źródła:

Ćwiczenia zmieniają mikrobiom jelitowy niezależnie od diety, https://pulsmedycyny.pl/cwiczenia-zmieniaja-mikrobiom-jelitowy-niezaleznie-od-diety-900161

Fakty i mity: probiotyki, mikrobiota a mikrobiom, W. Cichy, https://forumpediatrii.pl/artykul/fakty-i-mity-probiotyki-mikrobiota-a-mikrobiom

Wysiłek fizyczny a mikroflora przewodu pokarmowego — znaczenie probiotyków w diecie sportowców,  W. Marlicz, Forum Zaburzeń Metabolicznych, 2014 tom 5, nr 3 str. 129-140