Wpływ mikrobioty jelitowej na poprawę metabolizmu u dzieci

Pałeczka okrężnicy (łac. Escherichia coli)

Pałeczka okrężnicy (łac. Escherichia coli)

Jakością diety możemy w dużym stopniu wpływać na różnorodność bakterii rozwijających się w przewodzie pokarmowym, a przez to na metabolizm i apetyt.

W wielu badaniach wykazano zmiany mikroflory jelitowej u osób otyłych w stosunku do osób szczupłych i ich wpływ na preferencje smakowe, wykorzystanie energii z pożywienia, motorykę przewodu pokarmowego oraz metabolizm glukozy i tłuszczów. U osób otyłych obserwuje się znacznie częściej zwiększoną przepuszczalność jelit w porównaniu z osobami szczupłymi, co także przemawia za nieprawidłową mikrobiotą związaną z tym, czym te osoby odżywiają się na co dzień.

Te zależności obserwowane są również u dzieci, wśród których problem otyłości jest coraz bardziej rozpowszechniony. Stosowanie antybiotyków zaburza skład mikroflory jelitowej na wiele miesięcy. Nie można tego lekceważyć, tylko koniecznie uzupełniać dobre bakterie z dietą i dobrymi preparatami probiotycznymi.

Błonnik pokarmowy i zróżnicowana dieta kluczem do poprawy metabolizmu

Szczególnie niekorzystna dla prawidłowego składu mikrobioty jest dieta tak zwana zachodnia — wysokotłuszczowa, wysokobiałkowa, ubogobłonnikowa. Tego typu zwyczaje dietetyczne wynikają
w dużej mierze z wygody i szybkości życia. Jednak jeżeli dziecko przywyknie do jedzenia na obiad talerza frytek z keczupem, popijając słodkim napojem, trudno będzie je zachęcić do jedzenia surówek. Dla odmiany zechce zjeść pizzę, z żółtym serem i z keczupem. Popijając to słodkim napojem. Do łatwych smaków (słodki i słony) łatwiej jest się przyzwyczaić i trudniej jest z nich zrezygnować.

Zobacz też: Czy właściwa mikrobiota może pomóc przy Hashimoto?

W wielu badaniach przeanalizowano mikroflorę kału osób, także dzieci u których dieta oparta była o produkty wysokotłuszczowe i mięsne oraz wysokowęglowodanowe a ubogie w błonnik pokarmowy oraz mikroflorę osób pochodzących z terenów wiejskich, u których dieta była niskokaloryczna i bogatobłonnikowa czyli z dominacją produktów roślinnych. Dieta bogata w tłuszcze nasycone (zawarte głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego i słodyczach) sprzyja zwiększeniu masy ciała i otyłości brzusznej ze względu na wysoką kaloryczność.

Jak wykazują badania ta kaloryczność zwiększa się jeszcze bardziej poprzez wzrost odzyskiwania energii z pożywienia będący wynikiem modyfikacji składu mikrobioty. Jedząc produkty wysokobłonnikowe przyspieszamy pasaż jelitowy masy pokarmowej, szybciej następują wypróżnienia, masa kałowa nie zalega w jelicie grubym i nie jest pożywką dla bakterii, które trawiąc dodatkowo to co zostało w jelicie grubym zwiększają energetyczność i tak już wysokokalorycznej diety.

W jelicie grubym człowieka bytuje ok. 2 kg. bakterii. Każdy ich rodzaj może oddziaływać w inny sposób na człowieka-gospodarza, zarówno pozytywny (bakterie probiotyczne), jak i negatywny (patogeny). Ich zróżnicowanie zależy od tego co spożywamy na co dzień. Różne bakterie podobnie jak ludzie mają różne wymagania pokarmowe.

Jedne bakterie będą lepiej wzrastały i namnażały się na podłożu stanowiącym niestrawione resztki posiłków bogatych w błonnik (takich jak warzywa czy pełnoziarniste produkty zbożowe), inne będą czuć się lepiej, gdy będą rosły na podłożu białkowym, a więc będącym niestrawionymi posiłkami bogatymi w mięso czy nabiał. Ponadto na skład gatunkowy mikroflory jelit wpływa spożycie produktów będących źródłem mikroorganizmów, takich jak produkty fermentowane (kiszone ogórki, kapusta, jogurty, kefiry i inne).

Różne bakterie mają zdolność do produkowania (syntetyzowania) różnorodnych substancji.  W efekcie trawienia błonnika pokarmowego przez bakterie jelitowe powstają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które zapobiegają przepuszczalności śluzówki jelita i wpływają korzystnie na metabolizm tłuszczów. Dieta wysokotłuszczowa działa odwrotnie, niż dieta wysokobłonnikowa, obniża ilość bakterii wpływających korzystnie na szczelność jelitową.

Mikrobiota, niealkoholowe stłuszczenie wątroby i zaburzenia gospodarki lipidowej (tłuszczowej).

W badaniach, zarówno na zwierzętach jak i na ludziach, potwierdzono związek między mikrobiotą jelitową a rozwojem niealkoholowego stłuszczenia wątroby. Do występowania tego schorzenia może się również przyczyniać żywność wysokoenergetyczna i/lub wysokotłuszczowa, która także może zmieniać skład ekosystemu jelitowego. Mikrobiota jelitowa może wpływać na wzrost syntezy trójglicerydów i akumulację kwasów tłuszczowych w hepatocytach (komórkach wątroby) czyli prowadzić do stłuszczenia wątroby.

Coraz częściej wynika z badań, że niealkoholowe stłuszczenie wątroby związane jest ze stanem zapalnym wywołanym dysbiozą (brakiem równowagi w obrębie flory jelitowej) w przewodzie pokarmowym i zmianą integralności bariery jelitowej (czyli rozszczelnieniem jelita). Poza tym mikrobiota wpływa na syntezę kwasów żółciowych i ich przemiany w organizmie. Kwasy żółciowe mogą aktywować szlaki sygnałowe i brać udział w szlakach metabolizmu glukozy i lipidów dzięki temu zapobiegać otyłości i insulinooporności.

Kolejnym czynnikiem mogącym mieć wpływ na rozwój stłuszczenia wątroby jest możliwość produkowania etanolu przez mikroflorę jelitową. U osób z niealkoholowym stłuszczeniem wątroby wykazano wzrost ilości krążącego alkoholu etylowego wywołanego zmianą mikroflory jelitowej (przerost bakterii Enterobacteriaceae i Escherichia coli). Kolejny mechanizm wyjaśniający rolę mikrobioty w rozwoju niealkoholowego stłuszczenia wątroby to zaburzony metabolizm choliny i kwasów tłuszczowych.

Cholina (składnik diety) jest niezbędna do wydzielania syntetyzowanej w wątrobie lipoproteiny VLDL (very low-density lipoprotein), której główna funkcja polega na transportowaniu lipidów z wątroby do tkanki tłuszczowej. Zmniejszona dostępność choliny może być przyczyną insulinooporności i stłuszczeniowego zapalenia wątroby. Tak może się dziać np. u dzieci z nadmiarem cukru i żywności fast food w diecie oraz brakiem ruchu.

Konieczna modulacja mikroflory jelitowej u osób z zaburzeniami metabolicznymi i otyłością

W licznych badaniach wykazano, że szczepy probiotyczne, w szczególności bakterie z rodzajów Lactobacillus oraz Bifidobacterium wpływają korzystnie na zmniejszenie ilości tkanki tłuszczowej brzusznej, zmniejszenie intensywności stanu zapalnego w jelicie, uszczelniają barierę jelitową – zwłaszcza Bifidobacterium — przyczyniają się do wzrostu ekspresji genów kodujących białka ścisłych połączeń pomiędzy komórkami śluzówki jelitowej.

Zobacz również: Dieta probiotyczna pomocna w detoksie i odchudzaniu

Oprócz zmiany nawyków żywieniowych i stylu życia, warto rozważyć zastosowanie dobrego preparatu probiotycznego, który poprawi jakość mikroflory jelitowej usprawniając metabolizm. Wymienione dwa rodzaje bakterii: Lactobacilllus i Bifidobacterium są fizjologicznie ważne dla równowagi flory jelitowej.

Uzupełnianie bakterii probiotycznych to nie tylko czas przyjmowania antybiotyków, ale znacznie dłuższy okres suplementacji. Oprócz tej suplementacji konieczne jest zwiększenie błonnika w diecie, w postaci surówek, kiszonek, dań wegańskich z różnorodnymi produktami warzywnymi oraz rezygnacja z picia słodkich napojów.

Bibliografia:

  • Wpływ mikrobioty jelitowej na zaburzenia metaboliczne i otyłość — punkt widzenia internisty i dietetyka, L. Ostrowska Zakład Dietetyki i Żywienia Klinicznego, UM, Białystok. Gastroenterologia Kliniczna 2016, tom 8, nr 2, 62–73. www.gastroenterologia.viamedica.pl
  • Randomised clinical trial: The beneficial effects of VSL#3 in obese children with non-alcoholic steatohepatitis. Alisi A, Bedogni G, Baviera G, Giorgio V, Porro E, Paris C, Giammaria P, Reali L, Anania F, Nobili V. Aliment Pharmacol Ther. 2014 Jun;39(11):1276-85. doi: 10.1111/apt.12758. Epub 2014 Apr 16
  • Impact on the composition of the faecal flora by a new probiotic preparation: preliminary data on maintenance treatment of patients with ulcerative colitis. Venturi A, Gionchetti P, Rizzello F, Johansson R, Zucconi E, Brigidi P, Matteuzzi D, Campieri M. Aliment Pharmacol Ther. 1999 Aug;13(8):1103-8.
  • Human colonic microbiota associated with diet, obesity and weight loss. Duncan S.H., Lobley G.E., Holtrop G. i wsp. Int. J. Obes. (Lond.) 2008; 32: 1720−1724
  • Diet rapidly and reproducibly alters the human gut microbiome. David L.A., Maurice C.F., Carmody R.N. i wsp. Nature 2014; 505: 559−563.
  • Increased intestinal permeability and tight junction alterations in nonalcoholic fatty liver disease. Miele L., Valenza V., La Torre G. i wsp. Hepatology 2009; 49: 1877−1887